Tıbbi olarak; “Dismonere” denen adet ağrısı kadınların adet dönemlerinde yaklaşık %50’sinde görülür. Bazen bu adet ağrıları günlük hayatı etkileyecek derecede ağır olabilir.

Alt bölgede kasıklara, bacaklara ve bele yayılan ağrılı adet görme kramplar şeklinde gelir. Bu ağrı ve kramplara ayrıca; baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, halsizlik, ishal, sinirlilik ve bayılmalar da eşlik edebilir.

Kadınların günlük hayatı ve iş hayatını olumsuz etkileyen ağrılar iki tiptir:

1-Primer Dismenere; ergenlikte adetlerin oluşması ile birlikte altta başka bir organik neden olmaksızın , ağrı oluşturan Prostoglandinlerin üretimi ile ortaya çıkan doğal bir süreçtir. Ergenlikle beraber 20-25 yaşlara kadar azalarak sürer.

2-Sekonder Dismonere; normal adet krampları dışında altta yatan başka bir patolojik nedeni ile olan ağrılardır. 20-30 yaştan sonra ortaya çıkarlar, giderek ağrıların şiddeti artar. Sekonder dismonere nedenleri arasında; miyom, endometriosiz, çeşitli over kistleri, polip, genital pelvik enfeksiyonlar, adenomiyozis, servikal darlık, pelvik yapışıklıklar, bası yapan tümörler ve spiral (Ria) gibi nedenler sayılabilir.

Ağrılı adet sancısı için ne yapmalı?

Tanı; Dismonere’nin gerçek nedenini ortaya koymak için jinekolojik muayene, USG ve bazı testler yapmak gerekir. Hastanın hikayesi ve ağrının özellikleri incelenmelidir. Ayrıca rahim ağzından sürüntü (Smear) alınmalıdır. Eğer bu yöntemlerle neden ortaya koyulamamışsa “Laparoskopi” denen; genel anestezi altında kameralı sistemle karın içi incelenmelidir.

Ağrılı adet sancısı nasıl geçer?

Tedavi: Dismenore tedavisi; ilaç ve ağrıları azaltan tekniklerle yapılabilir. Fakat şiddetli olgularda cerrahi yöntemler de gerekebilir.

İlaçlar:Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar ile (Naproksen, ibubrufen v.s).. İlaçlarla ağrı yapan Prostoglandin üretimi kısıtlanır. Doğum kontrol hapı ise hormonal dalgalanmalar ile oluşan kasılmalar engellenebilir. Rahim kaslı bir organ olduğu için kas gevşetici ilaçlar da işe yarayabilir. Genellikle ilk 2 gün süren adet ağrıları bu ilaçların kullanımıyla geçer.

Cerrahi yöntemler: Sekonder dismenorede en yaygın neden miyomlardır. Miyomlara 40 yaş üzerinde 1/3 kadında rastlanır. Şiddetli ağrı veya kanama yapan veya 5 cm üzerinde olan miyomlara, genel anestezi altında Miyemektomi yapılarak yani; Miyom alınarak ağrı giderilebilir. Endometrioma denen rahim iç zarının yumurtalıklara yerleşmesiyle oluşan kistler de şiddetli adet ağrıları ve cinsel ilişkide ağrılar yapabilir. Bu kistler de açık ameliyatla veya laparoskopiyle çıkarılarak ağrılar yok edilebilir. Yine de geçmeyen ağrılar için Presakral Nevrektomi denilen rahim arka bölgesinden geçen sinirler kesilerek veya uterosakral ligamentin kesilmesiyle bu bölgeden gelen ağrıların beyne iletimi engellenebilir. Şiddetli olgularda rahimin alınması son aşamadaki tedavi şeklidir.

Diğer Tedaviler: Ağrıyı hafifleten ama tam gidermeyen tedavilerdir.

1-Sıcak uygulama: Sıcak banyolar ,karın üzerine ısıtılmış havlu uygulama,sıcak su torbası koyma ve pedler ağrıyı azaltır.

2-Uyku, meditasyon,yoga,plates,ağrı kontrolünü ve kasların gevşemesini sağlamak açısından faydalı olabilir.

3-Egzersizler:Yürüyüş,bisiklet,yüzme gibi hafif spor faaliyeleri ,ağrıyı azaltan endorfın salgılamasını üreterek adet ağrısını azaltırlar. Sporcularda adet ağrılarına daha az rastlanır.

4-Masaj:Karın kaslarının kanlanmasını artırıp gevşeterek ağrıyı giderir.

5-Akapunktur:Belirli sinir bölgelerinde blokajlar yaparak; ağrı oluşturan yolakları keser ve kimyasal nöromediatörleri azaltır.

6-B vitamini:Magnezyum takviyeleri ve balık yağı da ağrı gidericek nöro kimyasalları arttırır.

7-Bitki Çayları: Papatya ,çivanperçemi,sarı kantaron, nane ,adaçayı ,aslanperçemi,safran.maydonoz suyu hem ödem atıcı; hem de kas kramplarını önleyici faydaları vardır.

8-Sigara:Sigara içen kadınlarda adet ağrılarına daha fazla rastlanır.Sigarayı bırakanlar da adet ağrılarında azalma görülmüştür.

9-Ruhsal Hastalıklar: Cinsel sorunlar ,eğitim yetersizliği , kötü sosyo-ekonomik yapıdaki kadınlarda ağrılı adete daha sık rastlanır. Annesinde adet ağrısı olan kızlarda genetik faktörler dışında; koşullandırma yönü ile adet ağrılarının daha yaygın olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Bu da adet ağrılarının psikolojik kökeni hakkında bilgi verir.